پنج شنبه , تیر ۲۸ ۱۳۹۷

تیزاب سلطانی

تیزاب سلطانی یک مخلوطی از نیتریک اسید غلیظ (HNO۳) با ۳ برابر حجم آن، هیدروکلریک اسید غلیظ (HCl) است. فلزات نجیب مانند؛ پلاتین (Pt) ، طلا (Au) و پالادیم (Pd) را در خود حل می کند. فلزاتی مانند: تانتال (Ta) ، ایریدیم (Ir) و چند فلز دیگر توسط آن حل نمی شود.

نیتریک اسید (Nitric acid) = یا جوهر شوره با فرمول مولکولی HNO۳ ، اکسید کننده اسیدی قوی است.

هیدروکلریک اسید (Hydrochloric acid) = یا جوهر نمک با فرمول مولکولی HCl ، اسیدی به شدت خورنده است.

این اسیدها، به تنهایی نمی توانند این فلزات نجیب را در خود حل کنند. بلکه با یکدیگر، عمل می کنند.

این مخلوط تیزاب سلطانی؛ ۱یک محلولی بسیار خورنده، ۲به شدت اکسید کننده، ۳دودکننده، ۴به رنگ زرد- نارنجی ونیز ۵ناسازگار با حلال های آلی، مواد قابل اشتعال و عوامل کاهش می باشد.

نیتریک اسید، یک اکسید کننده قوی است. طلا (Au) را به صورت یون های مثبت در می آورد. سپس این یون ها در محلول، به دلیل وجود هیدروکلریک اسید به صورت کمپلکس های -[AuCl۴] در می آید. لذا طلا در این محلول تیزاب سلطانی، حل می شود.

به دلیل واکنش بین اجزای این مخلوط و تجزیه آن، به سرعت اثر خود را از دست می دهد. بنابراین، برای نگهداری محلول به مدت طولانی، یک حجم “آب” اضافه می کنیم تا کلر (Cl۲) و دیگر گازهای نامطبوع تولید نشود.

برای مخلوط کردن آب و تیزاب؛ باید تیزاب را کم کم به آب اضافه کنیم. درغیر این صورت، با ریختن آب به روی تیزاب “انفجار” رخ خواهد داد.

تیزاب سلطانی برای هضم نمونه‌ های خاکی بکار می رود. به این صورت که؛ برای جدا کردن فلز گرانبها از بافت خاک، نمونه ای از خاک در دمای بالا توسط این محلول تیزاب سلطانی “رفلاکس” می‌ شود. سپس، از طریق “دستگاه طیف سنج جذب اتمی” مقدار آن فلز در نمونه اندازه‌ گیری می ‌شود.

نکته درسی بعدی

سلولز، موجود در چوب و پنبه

سلولز یا سلولوز (Cellulose) با فرمول شیمیایی (C۶H۱۰O۵)n یک ترکیب آلی از نوع پلی ساکارید …